«Χουρδάκης: Κοινοβουλευτική παρέμβαση για

Και την ανάγκη προστασίας της Καλαμαριάς – Αρετσού και Κόδρα στο επίκεντρο

Την ανάγκη άμεσης και τεκμηριωμένης κυβερνητικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη αναδεικνύει με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους αρμόδιους Υπουργούς ο Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης.

Αφορμή αποτελούν τα πρόσφατα δημοσιοποιημένα στοιχεία για την ποιότητα του αέρα, τα οποία καταδεικνύουν επίμονη περιβαλλοντική επιβάρυνση, με την Καλαμαριά να συγκαταλέγεται στις περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις. Η κατάσταση αυτή δεν συνιστά συγκυριακό φαινόμενο, αλλά αναδεικνύει ένα διαρκές πρόβλημα με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Στην παρέμβασή του, ο Βουλευτής επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές διαπιστώσεις, αλλά απαιτεί σαφές, μετρήσιμο και ελέγξιμο σχέδιο δράσης, με συγκεκριμένα μέτρα, χρονοδιάγραμμα και λογοδοσία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημασία των μεγάλων ελεύθερων χώρων και του αστικού πρασίνου ως κρίσιμων παραγόντων περιβαλλοντικής ισορροπίας. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται ο ρόλος της παραλιακής ζώνης της Καλαμαριάς και της Μαρίνας Αρετσούς, καθώς και η ανάγκη οριστικής αξιοποίησης του πρώην στρατοπέδου Κόδρα ως μητροπολιτικού πάρκου.

Ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης θέτει ευθέως το ζήτημα της διασφάλισης του δημόσιου και κοινόχρηστου χαρακτήρα των χώρων αυτών, επισημαίνοντας ότι οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις δεν μπορεί να αγνοούν τις ήδη επιβαρυμένες περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής.

Με την κοινοβουλευτική του παρέμβαση ζητά, μεταξύ άλλων:

• αναλυτικά στοιχεία για τους ρύπους στη Θεσσαλονίκη και ειδικότερα στην Καλαμαριά,

• συγκεκριμένο σχέδιο μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης,

• σαφείς απαντήσεις για τον σχεδιασμό της Μαρίνας Αρετσούς,

• και δεσμεύσεις για τη μετατροπή του πρώην στρατοπέδου Κόδρα σε μεγάλο πνεύμονα πρασίνου.

«Η προστασία της δημόσιας υγείας και η ποιότητα ζωής στη Θεσσαλονίκη δεν μπορούν να παραμένουν σε καθεστώς αβεβαιότητας. Απαιτούνται σαφείς απαντήσεις, συγκεκριμένες αποφάσεις και άμεσες παρεμβάσεις», τονίζει ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ 

Κύριοι Υπουργοί,

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα πρόσφατα δημοσιοποιημένα στοιχεία για την ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη. Η 8η ετήσια έκθεση της IQAir για το 2025 καταγράφει επίμονη επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα, ενώ σε σχετικές δημόσιες αναφορές η Καλαμαριά περιλαμβάνεται μεταξύ των επιβαρυμένων περιοχών της πόλης. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή και διεθνής επιστημονική τεκμηρίωση είναι σαφής ως προς το ότι η μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5 και όζον συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, ιδίως για παιδιά, ηλικιωμένους και ευπαθείς ομάδες.

Η επιβάρυνση αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα παροδικό ή δευτερεύον περιβαλλοντικό φαινόμενο. Αντιθέτως, συνιστά ζήτημα δημόσιας υγείας, ποιότητας ζωής, αστικής ανθεκτικότητας και ισόρροπου χωρικού σχεδιασμού. Η ανάγκη ουσιαστικών παρεμβάσεων καθίσταται ακόμη εντονότερη σε μια πυκνοδομημένη μητροπολιτική περιοχή όπως η Θεσσαλονίκη, όπου η διατήρηση και ενίσχυση μεγάλων ελεύθερων χώρων πρασίνου αποτελεί κρίσιμο τμήμα οποιασδήποτε σοβαρής στρατηγικής περιβαλλοντικής προστασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η παραλιακή ζώνη της Καλαμαριάς και ιδίως η περιοχή της Μαρίνας Αρετσούς αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για χώρο με μείζονα περιβαλλοντική, πολεοδομική και κοινωνική αξία, ο οποίος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με όρους οικονομικής αξιοποίησης, αλλά οφείλει να εντάσσεται σε συνολικό σχεδιασμό που να λαμβάνει υπόψη το δημόσιο συμφέρον, την περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής και την ανάγκη διατήρησης ελεύθερων και κοινόχρηστων χώρων. Η δε εμπλοκή του Υπερταμείου/ΕΤΑΔ στο ακίνητο της Μαρίνας Αρετσούς αναδεικνύει ευθέως και τη σχετική κυβερνητική ευθύνη.  

Αντίστοιχα, το πρώην στρατόπεδο Κόδρα αποτελεί χώρο υπερτοπικής σημασίας. Ο ίδιος ο Δήμος Καλαμαριάς έχει δημοσίως αναφερθεί στον επανασχεδιασμό του χώρου, ο οποίος υπερβαίνει τα 340 στρέμματα, ενώ δημόσιες αναφορές το αντιμετωπίζουν ως χώρο πρασίνου και αναψυχής, με προοπτική μητροπολιτικού πάρκου. Υπό τις σημερινές περιβαλλοντικές συνθήκες, η θεσμική θωράκιση και η οριστική αξιοποίησή του ως μεγάλου πνεύμονα πρασίνου δεν αποτελούν απλώς μία τοπική διεκδίκηση, αλλά αναγκαία επιλογή περιβαλλοντικής πολιτικής για τη Θεσσαλονίκη. 

Επειδή η ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη και ειδικότερα στην Καλαμαριά απαιτεί όχι γενικές διαπιστώσεις αλλά συγκεκριμένο, μετρήσιμο και ελέγξιμο κυβερνητικό σχέδιο,

Επειδή η διατήρηση και ενίσχυση ελεύθερων χώρων και μεγάλων παρεμβάσεων πρασίνου συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής, τη δημόσια υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη,

Επειδή οι αποφάσεις για τη Μαρίνα Αρετσούς και το πρώην στρατόπεδο Κόδρα δεν είναι ουδέτερες περιβαλλοντικά, αλλά επηρεάζουν καθοριστικά το αστικό ισοζύγιο της περιοχής,

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Ποια είναι τα επίσημα, διαθέσιμα ανά έτος στοιχεία των αρμόδιων αρχών για τους βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους στη Θεσσαλονίκη και ειδικότερα στην Καλαμαριά κατά την τελευταία πενταετία, με έμφαση σε PM2.5, PM10, όζον και διοξείδιο του αζώτου;

2. Ποια υπηρεσία ή φορέας έχει την αρμοδιότητα για τη συστηματική παρακολούθηση, αξιολόγηση και δημοσιοποίηση των στοιχείων ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην περιοχή της Καλαμαριάς, και πόσοι σταθμοί μέτρησης λειτουργούν σήμερα στην ευρύτερη περιοχή;

3. Έχει εκπονηθεί ειδικό σχέδιο ή δέσμη μέτρων για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης και, ειδικότερα, στις επιβαρυμένες περιοχές του ανατολικού τομέα; Αν ναι, ποια ακριβώς μέτρα περιλαμβάνει, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους και ποιοι είναι οι ποσοτικοί στόχοι ανά ρύπο;

4. Ποιες συγκεκριμένες παρεμβάσεις αστικού πρασίνου, δημιουργίας ή προστασίας ελεύθερων χώρων και περιβαλλοντικής αποκατάστασης έχουν σχεδιαστεί ή δρομολογηθεί από την κυβέρνηση για την Καλαμαριά και την ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Θεσσαλονίκης;

5. Ποιος είναι σήμερα ο ισχύων σχεδιασμός για τη Μαρίνα Αρετσούς, ποιες χρήσεις προβλέπονται, ποιο είναι το ακριβές στάδιο της διαδικασίας αξιοποίησης και με ποιον τρόπο έχουν συνεκτιμηθεί οι περιβαλλοντικές και πολεοδομικές επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή;

6. Έχει ζητηθεί, εκπονηθεί ή εγκριθεί ειδική περιβαλλοντική, χωρική ή κυκλοφοριακή αξιολόγηση για τις επιπτώσεις του σχεδιασμού της Μαρίνας Αρετσούς στην ήδη επιβαρυμένη περιοχή της Καλαμαριάς; Αν ναι, ποια είναι τα βασικά της συμπεράσματα;

7. Προτίθεται η κυβέρνηση να διασφαλίσει ρητά ότι οποιαδήποτε παρέμβαση στη Μαρίνα Αρετσούς δεν θα οδηγήσει σε περαιτέρω υπερφόρτωση της περιοχής με πρόσθετη δόμηση, κυκλοφοριακή επιβάρυνση και μείωση του ελεύθερου και κοινόχρηστου χαρακτήρα της παραλιακής ζώνης;

8. Ποιο είναι το ισχύον ιδιοκτησιακό, πολεοδομικό και διοικητικό καθεστώς του πρώην στρατοπέδου Κόδρα, ποια όργανα είναι σήμερα αρμόδια για τις σχετικές αποφάσεις και σε ποιο στάδιο βρίσκεται ο σχεδιασμός για την οριστική αξιοποίησή του;

9. Προτίθεται η κυβέρνηση να στηρίξει ρητά και δεσμευτικά τη διαμόρφωση του πρώην στρατοπέδου Κόδρα ως μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου, με σαφή αποκλεισμό σεναρίων που θα υπονόμευαν τον χαρακτήρα του ως ελεύθερου χώρου πρασίνου;

10. Ποια χρηματοδοτικά εργαλεία, εθνικά ή ευρωπαϊκά, προτίθεται να αξιοποιήσει η κυβέρνηση για την περιβαλλοντική αναβάθμιση της Καλαμαριάς, την ενίσχυση του αστικού πρασίνου, την προστασία της παραλιακής ζώνης και την ολοκληρωμένη αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Κόδρα;

11. Σε ποιο ακριβώς χρονοδιάγραμμα προτίθενται τα αρμόδια Υπουργεία να προβούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις και ενέργειες για τα ανωτέρω ζητήματα, ώστε να υπάρξει ελέγξιμη κυβερνητική δέσμευση και όχι γενική αναφορά προθέσεων;

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή:

1. Τα επίσημα στοιχεία μετρήσεων ατμοσφαιρικής ρύπανσης για τη Θεσσαλονίκη και ειδικότερα για την Καλαμαριά, ανά σταθμό μέτρησης, ανά ρύπο και ανά έτος, για την τελευταία πενταετία.

2. Κάθε σχέδιο δράσης, υπηρεσιακό σημείωμα, εισήγηση, μελέτη ή διοικητικό έγγραφο που αφορά ειδικά τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης.

3. Κάθε έγγραφο, μελέτη, απόφαση, γνωμοδότηση ή αλληλογραφία που αφορά τον σχεδιασμό, την αξιοποίηση, τις χρήσεις γης και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της Μαρίνας Αρετσούς.

4. Κάθε έγγραφο από το οποίο προκύπτει το σημερινό ιδιοκτησιακό και διοικητικό καθεστώς του πρώην στρατοπέδου Κόδρα, καθώς και κάθε μελέτη, εισήγηση ή σχέδιο σχετικά με τη διαμόρφωσή του.

5. Κάθε έγγραφο σχετικό με εξασφαλισμένη ή σχεδιαζόμενη χρηματοδότηση για έργα πρασίνου, περιβαλλοντικής αναβάθμισης και προστασίας ελεύθερων χώρων στην Καλαμαριά και την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης.

«Χουρδάκης: Κοινοβουλευτική παρέμβαση για