Σύνοψη Επιστημονικής Τοποθέτησης: Οι Επιφυλάξεις για τον Εμβολιασμό στην Ελλάδα
Η Ελληνική Επιστημονική Επιτροπή, υπό τον συντονισμό του Καθηγητή Χαράλαμπου Μπιλλίνη, υπογραμμίζει ότι η χρήση εμβολίων στην παρούσα φάση κρίνεται επιστημονικά και επιχειρησιακά επισφαλής. Παρά τη χρησιμότητα της έκθεσης της EFSA, εντοπίζονται κρίσιμα κενά που καθιστούν τον εμβολιασμό «μη ώριμο» εργαλείο για τα ελληνικά δεδομένα.
1. Τα Δύο Θεμελιώδη «Αγκάθια»
Πριν από οποιαδήποτε μεθοδολογική ανάλυση, η Επιτροπή επισημαίνει δύο ανυπέρβλητους περιορισμούς:
- Έλλειψη Εγκεκριμένων Εμβολίων: Δεν υπάρχουν εμβόλια εγκεκριμένα από τον EMA για χρήση εντός ΕΕ, ούτε δεδομένα για την επίδρασή τους σε ευρωπαϊκές/ελληνικές φυλές.
- Απουσία Τεχνολογίας DIVA: Τα υπάρχοντα εμβόλια δεν επιτρέπουν τη διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων. Αυτό καθιστά την επιτήρηση αδύνατη και απειλεί το εμπορικό καθεστώς «απαλλαγής από τη νόσο».
2. Μεθοδολογικές Ενστάσεις και Μοντελοποίηση
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα μοντέλα της EFSA δεν αποτυπώνουν την ελληνική πραγματικότητα για τους εξής λόγους:
| Παράγοντας | Έκθεση EFSA | Ελληνική Πραγματικότητα |
| Γεωγραφία | Απλά μοντέλα απόστασης | Σύνθετο ανάγλυφο (βουνά, νησιά) που λειτουργούν ως εμπόδια |
| Μετάδοση | Γενικευμένος «πυρήνας» μετάδοσης | Πολλαπλές, γεωγραφικά διακριτές συστάδες (clusters) |
| Μοντέλο Αξιολόγησης | Εστίαση σε Νοσηρότητα/Θνησιμότητα | Ανάγκη για Hurdle Model (διαχωρισμός κινδύνου μόλυνσης από σοβαρότητα) |
3. Κίνδυνοι Ασφάλειας και «Σιωπηρής» Διασποράς
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία της τοποθέτησης αφορά την ίδια τη φύση των εμβολίων:
- Αποβολή Ιού (Virus Shedding): Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα ζώντα εξασθενημένα εμβόλια μπορεί να οδηγούν σε απέκκριση του ιού στο περιβάλλον, εισάγοντάς τον ουσιαστικά σε «καθαρές» περιοχές.
- Υποκλινική Λοίμωξη: Το εμβόλιο μπορεί να μειώνει τα συμπτώματα (νοσηρότητα) αλλά να μην εμποδίζει τη μόλυνση, επιτρέποντας στον ιό να κυκλοφορεί «αόρατα».
- Ευαισθησία Φυλών: Τα δεδομένα της EFSA βασίζονται σε αυτόχθονες φυλές τρίτων χωρών. Σε ευρωπαϊκές φυλές (όπως οι Saanen), έχει παρατηρηθεί υψηλή θνησιμότητα μετά τον εμβολιασμό.
4. Επιχειρησιακά Εμπόδια στο Ελληνικό Σύστημα
Η Επιτροπή τονίζει ότι οι συστάσεις για περιορισμό των κοπαδιών για 21 ημέρες μετά από κάθε εμβολιασμό είναι πρακτικά ανεφάρμοστες στην Ελλάδα:
- Θα οδηγούσαν σε τεράστια προβλήματα ευζωίας των ζώων.
- Θα προκαλούσαν κοινωνικοοικονομική κατάρρευση των κτηνοτρόφων.
- Θα είχαν ως αποτέλεσμα τη χαμηλή συμμόρφωση, ακυρώνοντας κάθε όφελος του εμβολιασμού.
Συμπέρασμα Επιτροπής
Ο εμβολιασμός στην παρούσα φάση δεν αποτελεί λύση εκρίζωσης, αλλά ενδέχεται να περιπλέξει την κατάσταση. Η Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στη στρατηγική “stamping-out” (θανάτωση εστιών) ως τη μόνη συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο για την ανάκτηση του καθεστώτος απαλλαγής της χώρας από τη νόσο.
