ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Νομοθέτηση «στο πόδι» – Οι αριθμοί που εκθέτουν το Επιτελικό Κράτος

Ενώ η κυβέρνηση διά του Εκπροσώπου της, Παύλου Μαρινάκη, υπεραμύνεται των νομοθετικών πρωτοβουλιών ως «νομικά τεκμηριωμένων», η ανάλυση των στοιχείων για τον πρόσφατο Ν. 5264/2025 και τον Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης του ΚΕΦΙΜ αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα. Η νομοθετική διαδικασία στην Ελλάδα φαίνεται να αντιμετωπίζει το Σύνταγμα και τους κανόνες καλής νομοθέτησης όχι ως δέσμευση, αλλά ως «προαιρετικές συστάσεις».

1. Το «σκοτάδι» της διαβούλευσης

Παρά τις διακηρύξεις για διαφάνεια, ένα σημαντικό μέρος της νομοθεσίας παραμένει εκτός δημόσιου ελέγχου μέχρι την τελευταία στιγμή.

• Στην περίπτωση του Ν. 5264/2025: Το 23% του νόμου (31 από τα 134 άρθρα) δεν τέθηκε ποτέ σε διαβούλευση. Ανάμεσά τους και η επίμαχη διάταξη του άρθρου 109.
• Η γενική εικόνα: Το 2025, κατά μέσο όρο, το 13% των άρθρων των νόμων εμφανίστηκε «ξαφνικά» μετά τη διαβούλευση, κατά παράβαση του Ν. 4622/2019 για το Επιτελικό Κράτος.

2. Η επέλαση των «άσχετων» διατάξεων

Το Σύνταγμα (Άρθρο 74 παρ. 5) απαγορεύει ρητά την εισαγωγή άσχετων διατάξεων σε νομοσχέδια. Στην πράξη, όμως, η πρακτική αυτή αποτελεί τον κανόνα:

• Στον Ν. 5264/2025, σχεδόν το 40% των άρθρων αφορούσε «επείγουσες ρυθμίσεις» από 12 διαφορετικά Υπουργεία, χωρίς καμία συνάφεια με το κύριο αντικείμενο.
• Το 2025, μόλις ένας στους δύο νόμους (51%) σεβάστηκε την οδηγία για τη ρύθμιση ενός μόνο θέματος ανά νομοσχέδιο.

3. Ο «αμαρτωλός» Δεκέμβριος και οι νυχτερινές τροπολογίες

Ο Δεκέμβριος παραμένει ο μήνας της «τυφλής» νομοθέτησης. Η ανάλυση του ΚΕΦΙΜ δείχνει ότι οι νόμοι του τέλους του έτους σημειώνουν τη χαμηλότερη βαθμολογία ποιότητας (54,1/100).

• Νομοθέτηση υπό το σεληνόφως: Στον τελευταίο νόμο του 2025, τροπολογίες που ισοδυναμούν με ένα μικρό νομοσχέδιο (12 άρθρα) κατατέθηκαν στις 22:02 και 23:15, ελάχιστα πριν την ψηφοφορία, εκμηδενίζοντας κάθε δυνατότητα ουσιαστικής κριτικής.

Η παρέμβαση του ΚΕΦΙΜ: «Οι νομοθέτες οφείλουν να είναι το πρότυπο»

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, σχολιάζοντας την τρέχουσα επικαιρότητα (υπόθεση Κεφαλογιάννη), υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα είναι συστημικό και διαχρονικό:

«Το ουσιαστικό πρόβλημα είναι ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε αντίκειται στις αρχές της καλής νομοθέτησης και στο Σύνταγμα. Αυτή η πρακτική δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά κανόνα από τη μεταπολίτευση έως σήμερα. Οι βουλευτές αντιμετωπίζουν τους νόμους ως συστάσεις που μπορούν να παρακαμφθούν όταν είναι άβολες.»

Συμπεράσματα και Προτάσεις

Για τη θεραπεία αυτών των παθογενειών, η έκθεση προτείνει:

1. Αυστηρότερο δικαστικό έλεγχο της σχετικότητας των διατάξεων.
2. Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών της Βουλής.
3. Πραγματικό σεβασμό των προθεσμιών διαβούλευσης.