Σε μια χρονική συγκυρία όπου η κλιματική κρίση και το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων καθιστούν τον σιδηρόδρομο το πλέον αναγκαίο μέσο μεταφοράς, ο Νομός Πέλλας βρίσκεται για ακόμη μια φορά στο επίκεντρο μιας έντονης συζήτησης για τη συγκοινωνιακή του επιβίωση. Τα πρόσφατα ψηφίσματα του Δημοτικού Συμβουλίου Έδεσσας και οι επιστολές των εμπορικών συλλόγων Έδεσσας και Σκύδρας προς το Υπουργείο Μεταφορών άνοιξαν και πάλι το «κουτί της Πανδώρας».
Το κεντρικό ερώτημα που πλανάται πάνω από την Πέλλα είναι σαφές: Γιατί, ενώ διεκδικείται η αναβάθμιση της υπάρχουσας γραμμής Θεσσαλονίκης – Έδεσσας, αγνοείται επιδεικτικά το στρατηγικό αίτημα για τη νέα σιδηροδρομική σύνδεση μέσω Γιαννιτσών και Αλμωπίας;
Η «Πρωτοβουλία Πολιτών» και το Χρονικό των Χαμένων Δεσμεύσεων
Από το 2005, οι πολίτες του νομού, οργανωμένοι αρχικά στην «Πρωτοβουλία Πολιτών για το Οδικό και Σιδηροδρομικό Δίκτυο Ν. Πέλλας» και μετέπειτα στην αμιγώς σιδηροδρομική Πρωτοβουλία, έχουν δρομολογήσει σειρά παρεμβάσεων που άφησαν ισχυρά αποτυπώματα:
-
Ιούλιος 2007: Το Υπουργείο Μεταφορών δεσμεύεται στην Αθήνα για την ένταξη της νέας σύνδεσης Θεσσαλονίκης – Γιαννιτσών – Σκύδρας – Έδεσσας στην προκαταρκτική μελέτη σκοπιμότητας του Προαστιακού Θεσσαλονίκης.
-
Μάιος 2008: Η μελέτη ολοκληρώνεται με απόλυτα θετικά συμπεράσματα για την αναγκαιότητα της νέας χάραξης μέσω Γιαννιτσών.
-
Μάρτιος 2011: Μέσα στην καρδιά της οικονομικής κρίσης, η μεγάλη «Σιδηροδρομική Πορεία» από την Έδεσσα στη Θεσσαλονίκη διεκδικεί τον δημόσιο χαρακτήρα του μέσου και τη σύνδεση μέσω Γιαννιτσών.
-
Μάρτιος 2018: Παρουσιάζεται στα Γιαννιτσά η επικαιροποιημένη μελέτη σκοπιμότητας, ενώ υπήρξαν ρητές δεσμεύσεις από τον τότε Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και τον Υπουργό Χ. Σπίρτζη κατά το 11ο Περιφερειακό Συνέδριο.
-
Ιούνιος 2019: Το έργο εντάσσεται επίσημα στην Τελική Έκθεση του Εθνικού και Στρατηγικού Σχεδίου Μεταφορών, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Γιατί η Γραμμή μέσω Γιαννιτσών είναι Ζωτικής Σημασίας;
Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη μελέτη σκοπιμότητας, η νέα γραμμή δεν είναι μια απλή τοπική σύνδεση, αλλά ένας αναπτυξιακός πυλώνας που θα διατρέχει το πιο πυκνοκατοικημένο τμήμα του νομού με επτά ενδιάμεσους σταθμούς (από Σκύδρα μέχρι Γέφυρα, συμπεριλαμβανομένων των Γιαννιτσών, της Πέλλας και των Κουφαλίων):
-
Ταχύτητα και Εξυπηρέτηση: Θα διευκολύνει εργαζόμενους και φοιτητές προς τη Θεσσαλονίκη και τη Σίνδο σε χρόνο κατά πολύ μικρότερο από την υπάρχουσα γραμμή.
-
Αποσυμφόρηση και Περιβάλλον: Σε συνδυασμό με το Μετρό Θεσσαλονίκης, θα μειώσει την κίνηση στο οδικό δίκτυο και τη χρήση ΙΧ, προσφέροντας μια «πράσινη» εναλλακτική.
-
Τουριστική Ανάδειξη: Θα συνδέσει σιδηροδρομικά τη γενέτειρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου (Πέλλα), το Καϊμακτσαλάν και τα Λουτρά Πόζαρ (μέσω της επέκτασης στην Αλμωπία).
-
Οικονομική Βιωσιμότητα: Το κόστος υποδομής για το τμήμα Γέφυρα – Σκύδρα (40 χλμ) εκτιμήθηκε το 2018 στα 110.035.000 €, ποσό που θεωρείται ανταγωνιστικό λόγω του πεδινού ανάγλυφου.
Το Παράδοξο της «Αγννοιας» και η Στάση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η Πρωτοβουλία Πολιτών θέτει σκληρά ερωτήματα προς τον Δήμο Έδεσσας και τους εμπορικούς συλλόγους. Γιατί στα πρόσφατα αιτήματα προς τον Υπουργό κ. Κυρανάκη απουσιάζει η αναφορά στη σύνδεση μέσω Γιαννιτσών;. Είναι θέμα άγνοιας ή έλλειψης οράματος;
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι στο «Στρατηγικό σχέδιο για την Έδεσσα του 21ου αιώνα» (συνεργασία Δήμου και ΕΜΠ) δεν υπάρχει καμία μνεία για την ένταξη του έργου στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών, παρά μόνο γενικόλογες αναφορές.
Η Κατάρρευση των Επιχειρημάτων περί «Χαμηλής Κινητικότητας»
Συχνά, η υποβάθμιση του σιδηροδρόμου στην Πέλλα (κλείσιμο σταθμών, μείωση δρομολογίων) δικαιολογείται από την «έλλειψη επιβατών». Τα στοιχεία όμως λένε άλλη ιστορία: Το 2008, όταν η γραμμή είχε ανακαινιστεί και διέθετε 10-11 ζεύγη δρομολογίων καθημερινά, εκδίδονταν κατά μέσο όρο τον μήνα:
- 8.423 εισιτήρια στην Έδεσσα.
- 4.523 εισιτήρια στη Σκύδρα.
- 9.588 εισιτήρια στη Βέροια.
Ο πρώην διευθυντής του ΟΣΕ, κ. Ζαχαρίας Λάτσιος, είχε τονίσει πως η νέα χάραξη μέσω της περιοχής των Γιαννιτσών θα εκτοξεύσει τα οικονομικά αποτελέσματα λόγω της μεγάλης πληθυσμιακής μάζας.
Το Διακύβευμα της Επόμενης Μέρας
Η Πρωτοβουλία Πολιτών παραμένει στις επάλξεις, διεκδικώντας:
- Χρηματοδότηση των οριστικών μελετών με σαφές χρονοδιάγραμμα.
- Πύκνωση δρομολογίων και αναβάθμιση του τροχαίου υλικού στην υπάρχουσα γραμμή.
-
Επαναλειτουργία της σύνδεσης Έδεσσας – Φλώρινας, η οποία παραμένει ανενεργή εδώ και τρία χρόνια.
Η συγκοινωνιακή απομόνωση της Πέλλας δεν είναι νομοτέλεια, αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών. Σε μια εποχή που η «Σιδηροδρομική Εγνατία» βρίσκεται υπό κατασκευή, η Πέλλα δεν μπορεί να παραμένει ο «φτωχός συγγενής» της Μακεδονίας.
