Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων (ΑΚΕ) προς τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας κατέθεσε ο Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, μαζί με τους Βουλευτές των Δημοκρατών, ζητώντας πλήρη αποσαφήνιση του πλαισίου και της πρακτικής απονομής στρατιωτικών βαθμών επί τιμή, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 39 του ν. 3883/2010.

Στην κοινοβουλευτική παρέμβαση επισημαίνεται ότι, παρότι η σχετική διαδικασία διαθέτει τυπική νομοθετική θεμελίωση, προκύπτουν σοβαρά ζητήματα ως προς την επάρκεια, την ειδικότητα και κυρίως τη δημόσια ελέγξιμη αιτιολόγηση των αποφάσεων. Όπως τονίζεται, σε πρόσφατες απονομές, όπως η απονομή βαθμού Εφέδρου Πλωτάρχη επί τιμή στον Στέφανο Παπαδόπουλο τον Δεκέμβριο 2025 και η απονομή ιδιότητας Εφέδρου Αξιωματικού βαθμού Αρχιπλοιάρχου επί τιμή στον Ιωάννη Β. Βαρδινογιάννη, αλλά και η απονομή του βαθμού του Αρχιπλοιάρχου επί τιμή στον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΘΑ Αντώνη Οικονόμου και στον Διονύσιο Κολοβό, αντιπρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που υπηρετεί στη ΓΔΑΕΕ, γίνεται επίκληση της «προσφοράς» των τιμώμενων προσώπων, χωρίς όμως να προκύπτουν με σαφήνεια τα αντικειμενικά και ποιοτικά κριτήρια επιλογής.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα του νέου, αυστηρότερου πλαισίου που εισάγεται για τη σταδιοδρομία των εν ενεργεία στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη θεσμική σαφήνεια και τη διασφάλιση ίσων όρων.

Όπως υπογραμμίζεται, το θέμα δεν είναι τυπικό αλλά ουσιαστικό, καθώς συνδέεται άμεσα με το αίσθημα ισονομίας, αξιοκρατίας και υπηρεσιακής δικαιοσύνης στο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων. Η έλλειψη διαφάνειας και επαρκούς αιτιολόγησης ενδέχεται να δημιουργεί εύλογες εντυπώσεις διαφορετικών μέτρων και σταθμών.

Με την Ερώτηση και ΑΚΕ ζητούνται, μεταξύ άλλων:

• τα συγκεκριμένα ποιοτικά και θεσμικά κριτήρια βάσει των οποίων εισηγείται το ΣΑΓΕ τις απονομές,

• η ύπαρξη πρακτικών, εισηγήσεων και αιτιολογικών κειμένων για κάθε απόφαση,

• τα σχετικά ΦΕΚ, εγκύκλιοι και υπηρεσιακά έγγραφα,

• συγκεντρωτικά στοιχεία για τις απονομές βαθμών επί τιμή τα τελευταία έτη,

• καθώς και επίσημα στοιχεία αποχωρήσεων και παραιτήσεων στελεχών από 1.1.2026 έως σήμερα.

Ο Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης ζητά να αποσαφηνιστεί εάν προτίθεται το Υπουργείο να θεσπίσει υποχρέωση ειδικής και επαρκούς αιτιολόγησης των απονομών, προκειμένου να ενισχυθούν η διαφάνεια, η λογοδοσία και η αξιοπιστία της διαδικασίας.

Δήλωση Καθηγητή Μιχάλη Χουρδάκη

«Το ζήτημα εδώ είναι απολύτως ουσιαστικό. Δεν αρκεί η επίκληση ενός θεσμικού πλαισίου. Απαιτείται σαφής, ειδική και ελέγξιμη αιτιολόγηση για κάθε απόφαση. Όταν για τα εν ενεργεία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων ισχύει ένα αυστηρό και απαιτητικό πλαίσιο εξέλιξης, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι δεν δημιουργούνται σκιές ή εντυπώσεις διαφορετικών μέτρων και σταθμών. Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η θεσμική καθαρότητα δεν είναι επιλογή. Είναι προϋπόθεση για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης και της συνοχής στο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΚΕ

Προς: Τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, κ. Νικόλαο Δένδια

Θέμα: «Απονομή βαθμών επί τιμή με επίκληση του άρθρου 39 ν. 3883/2010, ανάγκη ειδικής αιτιολόγησης και επιπτώσεις στο αίσθημα ισονομίας του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων»

Κύριε Υπουργέ,

Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας επικαλείται, για την απονομή στρατιωτικών βαθμών επί τιμή, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα το άρθρο 39 του ν. 3883/2010, κατόπιν πρότασης του Συμβουλίου Αρχηγών Γενικών Επιτελείων. Η νομική βάση της διαδικασίας αυτής υφίσταται πράγματι στο ισχύον δίκαιο.

Ωστόσο, ενώ η τυπική νομοθετική θεμελίωση είναι δεδομένη, ανακύπτουν σοβαρά ζητήματα ως προς την επάρκεια, την ειδικότητα και κυρίως τη δημόσια ελέγξιμη αιτιολόγηση των σχετικών αποφάσεων, όπως αυτές αποτυπώνονται στα δημοσιευόμενα στοιχεία και στις σχετικές ανακοινώσεις.

Ειδικότερα, σε πρόσφατες περιπτώσεις απονομής βαθμών επί τιμή που γνωστοποιήθηκαν επισήμως από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, όπως η απονομή βαθμού Εφέδρου Πλωτάρχη επί τιμή στον Στέφανο Παπαδόπουλο τον Δεκέμβριο 2025 και η απονομή ιδιότητας Εφέδρου Αξιωματικού βαθμού Αρχιπλοιάρχου επί τιμή στον Ιωάννη Β. Βαρδινογιάννη, αλλά και η απονομή του βαθμού του Αρχιπλοιάρχου επί τιμή στον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΘΑ Αντώνη Οικονόμου και στον Διονύσιο Κολοβό, αντιπρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που υπηρετεί στη ΓΔΑΕΕ1, γίνεται επίκληση της προσφοράς των τιμώμενων προσώπων, χωρίς όμως από τα δημοσιευόμενα στοιχεία να προκύπτει πάντοτε ειδική, εξατομικευμένη και επαρκώς ελέγξιμη αιτιολόγηση ως προς τα αντικειμενικά και ποιοτικά κριτήρια επιλογής.

Την ίδια στιγμή, με τον ν. 5265/2026 η κυβέρνηση εισάγει νέο, αυστηρότερο και εκτεταμένο πλαίσιο για τη σταδιοδρομία, την εξέλιξη και τη συνολική υπηρεσιακή πορεία των εν ενεργεία στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη θεσμικής σαφήνειας, ώστε να μη δημιουργείται η εντύπωση ότι για το μόνιμο προσωπικό ισχύει αυστηρό και περιοριστικό πλαίσιο, ενώ για τις επί τιμή απονομές δεν καθίστανται επαρκώς γνωστά τα κριτήρια και η αιτιολογία επιλογής.

Το ζήτημα δεν είναι τυπικό. Αφορά το αίσθημα ισονομίας, αξιοκρατίας και υπηρεσιακής δικαιοσύνης στο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι Ένοπλες Δυνάμειςδεν πλήττονται από την ύπαρξη θεσμικού πλαισίου. Πλήττονται όταν η εφαρμογή του δεν συνοδεύεται από διαφάνεια, σαφήνεια και επαρκή λογοδοσία.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Ποια είναι τα συγκεκριμένα ποιοτικά, ουσιαστικά και θεσμικά κριτήρια βάσει των οποίων το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων εισηγείται την απονομή βαθμών επί τιμή;

2. Τηρούνται ειδικά πρακτικά, εισηγήσεις ή αιτιολογικά κείμενα του ΣΑΓΕ ή άλλων αρμοδίων οργάνων, στα οποία αποτυπώνονται οι λόγοι για τους οποίους προτείνεται κάθε συγκεκριμένη απονομή;

3. Για ποιο λόγο από τα δημοσιευόμενα στοιχεία και τις σχετικές πράξεις δεν προκύπτει πάντοτε αναλυτική και εξατομικευμένη αιτιολόγηση, ικανή να τεκμηριώσει με σαφήνεια την επιλογή κάθε τιμώμενου προσώπου;

4. Προτίθεται το Υπουργείο να θεσπίσει υποχρέωση ειδικής και επαρκούς αιτιολόγησης για τις εν λόγω απονομές, προς ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοπιστίας της διαδικασίας;

5. Πώς διασφαλίζεται ότι η εφαρμογή του άρθρου 39 του ν. 3883/2010 δεν οδηγεί σε πρακτικές επιλεκτικής μεταχείρισης ούτε δημιουργεί εύλογες εντυπώσεις διαφορετικών μέτρων και σταθμών σε σχέση με το προσωπικό που υπηρετεί υπό αυστηρό πλαίσιο εξέλιξης;

6. Ποια είναι τα επίσημα στοιχεία αποχωρήσεων, παραιτήσεων ή αιτήσεων αποστρατείας στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων από 1.1.2026 έως σήμερα, ανά Κλάδο και κατηγορία προσωπικού, και πώς τα αξιολογεί η πολιτική ηγεσία σε σχέση με το συνολικό κλίμα στο προσωπικό;

Παρακαλείται ο κ. Υπουργός να καταθέσει:

1. Τα ΦΕΚ στα οποία έχουν δημοσιευθεί από 1.1.2024 έως σήμερα απονομές στρατιωτικών βαθμών επί τιμή κατ’ εφαρμογή του άρθρου 39 του ν. 3883/2010.

2. Κάθε εγκύκλιο, υπηρεσιακή οδηγία ή εσωτερικό κανονιστικό κείμενο που ρυθμίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια και την αιτιολογία των απονομών αυτών.

3. Τα πρακτικά, αποσπάσματα πρακτικών, εισηγήσεις ή αιτιολογικά έγγραφα του ΣΑΓΕ ή άλλων αρμοδίων οργάνων που αφορούν τις απονομές βαθμών επί τιμή από 1.1.2024 έως σήμερα.

4. Συγκεντρωτικό πίνακα με τον αριθμό των απονομών βαθμών επί τιμή ανά έτος, ανά Κλάδο και ανά βαθμό για την περίοδο 2020–2026.

5. Συγκεντρωτικά επίσημα στοιχεία αποχωρήσεων, παραιτήσεων ή αιτήσεων αποστρατείας στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων από 1.1.2026 έως σήμερα, ανά Κλάδο και κατηγορία προσωπικού.