Αποκαλυπτική έρευνα ΕΚΠΑ και Ελεύθερου Πανεπιστημίου Βρυξελλών: Οι Έλληνες χρησιμοποιούν τα σχόλια στα social media ως… fact-checking, πιστεύοντας ότι τα ΜΜΕ τους κρύβουν την αλήθεια.
Δεν πρόκειται απλώς για μια κρίση πληροφορίας, αλλά για μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης που ριζώνει σε μια δεκαετία διαδοχικών κρίσεων. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της έρευνας που παρουσίασαν η Λαμπρινή Ρόρη (ΕΚΠΑ) και ο Αντώνης Καλογερόπουλος (VUB), υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Γιώργου Σιαδήμα.
Η «Ακτινογραφία» της Δυσπιστίας
Τα νούμερα είναι αμείλικτα: επί 10 συναπτά έτη, το 80% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται τις ειδήσεις. Ο λόγος; Η πεποίθηση ότι πίσω από την ενημέρωση κρύβονται αθέμιτα πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα.
- Η «φυγή» στα Social Media: Το 64% των Ελλήνων καταφεύγει στο διαδίκτυο για ενημέρωση, ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Το Παράδοξο του Fact-Checking: Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι τα σχόλια κάτω από τις αναρτήσεις στα social media είναι πιο αξιόπιστα από την ίδια την είδηση, χρησιμοποιώντας τα ως έναν άτυπο μηχανισμό ελέγχου της αλήθειας.
«Μας κρύβουν την αλήθεια»: Το μεδούλι του προβλήματος
Σύμφωνα με την κ. Ρόρη, το πρόβλημα δεν λύνεται απλώς με περισσότερο fact-checking. «Η ζημιά έχει ήδη γίνει όταν μια ψευδής είδηση βγει έξω», τόνισε. Η έρευνα εστιάζει σε τρία καίρια σημεία:
- Επιστημονική Πίστη vs Αυθεντία: Υπάρχει η αίσθηση ότι η «πραγματική» αλήθεια βρίσκεται μόνο online και ότι τα παραδοσιακά μέσα λειτουργούν ως φίλτρα λογοκρισίας.
- Διαφορετική Γλώσσα: Όσοι επιδιώκουν τη ρήξη με το σύστημα δεν πείθονται από «αυθεντίες». Απαιτούν διαφάνεια στη διαδικασία παραγωγής της πληροφορίας και λογοδοσία.
- Κρίση στην Επιστήμη: Η αμφισβήτηση των ειδικών και των θεσμών καθιστά τους πολίτες ευάλωτους σε κάθε είδους παραπληροφόρηση.
Η Λύση: Από την Είδηση στην Εμπιστοσύνη
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η Πολιτεία και οι δημοσιογράφοι πρέπει να αλλάξουν στρατηγική. Δεν αρκεί να λένε τι είναι η είδηση, αλλά πρέπει να εξηγούν πώς παράγεται και γιατί είναι αξιόπιστη.
«Πρέπει να αποδομήσουμε την αίσθηση ότι μας κρύβουν την αλήθεια. Αυτό είναι το μεδούλι του προβλήματος», υπογράμμισε η κ. Ρόρη, ζητώντας μια προληπτική επαφή με τους «ενδιάμεσους» που παράγουν πληροφορία.
Συμπέρασμα: Όσο το χάσμα μεταξύ πολιτών και παραδοσιακών πηγών ενημέρωσης παραμένει ανοιχτό, τα «οικοσυστήματα δυσπιστίας» θα συνεχίσουν να τρέφουν τον τοξικό λόγο και τις ψευδείς ειδήσεις.
